ANKARA / TEKHA
28-30 Ekim tarihleri arasında Ankara Beştepe Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde düzenlenen ve dönem başkanlığının Türkiye’ye geçtiği “Türk Devletleri Teşkilatı Ankara Zirvesi” alınan kararlarla yankı uyandırmaya devam ediyor. Zirve; “Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik” mottosu, ev sahibi Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Gaspıralı’dan aldığımız ilhamla amacımız, sözümüzü eyleme, irademizi esere, kararlarımız neticeye dönüştürmektir” sözü ile Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in “Türk Dünyası 100 Programı”, “Türk Dünyası Kartı” ve “Ortak Türkçe Sözcükler Sözlüğü” önerileriyle büyük heyecan yarattı. Kazakistan ile Türkiye’nin savunma sanayii alanında ortak üretim yapma kararını mutabakata bağlaması da zirvenin öne çıkan bir diğer gelişmesi olarak kayıtlara geçti.
Teşkilata Yol Aldıracak Somut Öneriler
TDT Ankara Zirvesi’ni TRT Haber’e değerlendiren Özbekistan, Kazakistan ve Kırgızistan’dan “Onur Madalyaları” sahibi gazeteci Muhammed Ruzubay, alınan kararları “Şu ana kadarki en somut ve artıdeğere sahip kararlar” olarak nitelendirdi. Türk devletlerinin bağımsızlığını kazandığı ilk yıllardan itibaren 32 yıldır aralıksız Türk dünyasını kaleme alan Ruzubay, özellikle Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in ortaya koyduğu üç öneri ile zirvenin “parlayan yıldızı” olduğu görüşünü paylaştı.
Ruzubay, Mirziyoyev’in yaklaşımının Türkiye’nin bu yılki zirve mottosu olan “Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik” sloganı ile Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “İrademiz esere dönüşmeli” sözlerinin altını doldurmaya yönelik son derece incelikli ve stratejik bir adım olduğunu vurgulayarak şu ifadeleri kullandı:
“Ben 28, 29,30 Ekim tarihlerinde hep Beştepe Cumhurbaşkanlığı Külliyesinde bulundum. Burada hem meslekdaşlarım, hem yabancı konuklar, hem akademisyenler ile konuştum. Ondan önce de Taşkent ve Aşkabat ziyaretlerimde de bu zirve hakkında nabız yoklamış ve heyecanla beklendiğini gözlemlemiştim. Açıkçası, Orta Asya Türk devletlerinin bu zirveye eli dolu geleceğini düşünmüştüm. Nitekim, Türkmenistan ile yapılan yatırım programları, Kazakistan ile yapılan savunma sanayinde ortak üretim ve Kırgızistan Cumhurbaşkanına verilen TDT Ali Nişanı bu çalışmanın somut çıktıları idi. Ancak zirvede en çok ses getiren ve ayakta alkışlanan Özbekistan Cumhurbaşkanı Sayın Mirziyoyev’in yaptığı konuşma ve getirdiği somut öneriler oldu. Ben Mirziyoyev’in konuşması bittikten sonra ‘Zirvenin parlayan yıldızı’ olduğuna karar verdim, orada konuştuğum uzman isimlerde bana hak verdiler. Zira getirdiği öneriler somut, teşkilata yol aldıracak öneriler idi.”
Son Beş Yılda Alınan Mesafe Önceki On Bir Yılı Geride Bıraktı
Türk Devletleri Teşkilatı’nın tarihte Türk soylu halkların bir araya gelerek kurduğu “ilk ve tek yapılanma” olduğuna dikkat çeken Ruzubay, teşkilatı “17 yıllık çok körpe bir kuruluş” şeklinde tanımladı. TDT’nin bilhassa Türkiye’de gerçekleştirilen zirvelerinde önemli kararlar alındığını ve Türkiye’nin öncülüğünde daha hızlı, verimli ilerlediğini belirten Ruzubay şunları kaydetti:
“1992 yılında nüvesi atılan, 2009 yılında Nahçivan’daki anlaşma ile siyasi iradeye kavuşan Türk Konseyi, 2021 yılında İstanbul Özgürlükler adasında yapılan zirve ile ‘Türk Devletleri Teşkilatı’ adını aldı. Çoğu çevre bunu basit bir isim değişikliği sandı ama bunun böyle olmadığını 5 yıl içinde tüm dünya gördü. O zirvede 4 ana başlık ve 17 alt başlıktan oluşan ‘2040 Vizyonu’ belgesi kabul edildi. 5 yıllık süreçte 64 işbirliği mekanizması hayata geçirildi, sadece ‘Türk Yatırım Fonu’nun hayata geçirilmesi bile bir büyük başarı idi.Buna 2023 yılından bu yana hayata geçirilen 32 somut projeyi dahil etmek gerekiyor.5 yılda alınan yol, 11 yıllık önceki dönemden daha fazla ve kapsamlı olmuştur. Şimdi Sn.Mirziyoyev’in 3 somut önerisi ile n-bu yol alışın daha hızlı ve verimli olacağını öngörmemiz mümkündür.”
Ekonomik Ve Kültürel İş Birliğini Güçlendirecek Projeler
Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’i “Özbekistan’ı dünyaya açan ve çağ atlatan lider” olarak değerlendiren Ruzubay, Covid-19 pandemisinin hemen ardından ilki düzenlenen “Taşkent Uluslararası Yatırım Forumu”na kendisinin de davet edildiğini aktardı. Ruzubay, Mirziyoyev’in o dönem dile getirdiği “10 yıl içinde mali yapımızı iki katına çıkarmak hedefindeyiz” sözünü 5 yıl içinde gerçekleştirdiğini ve mevcut hedefinin “Orta Asya’nın Singapur’u” olmak olduğunu ifade etti.
Özbekistan’ın sürdürdüğü büyük ekonomik kalkınma sürecinde Türkiye ve komşu ülkelerin özel birer paydaş olarak konumlandırıldığını belirten Ruzubay, bu durumun Türkiye’nin dönem başkanlığındaki TDT sürecinde daha da önem kazanacağını kaydederek şöyle konuştu:
“Şevket Mirziyoyev, hedeflediği 10 yılda iki katına çıkan yatırımcı ve ekonomik kalkınmayı 5 yılda gerçekleştirmiş, Kırgızistan ile kronik sınır sorunlarını bitirmiş, atalarının mirasına vakıf, geçmişini iyi bilen vizyoner bir lider. Mirziyoyev, kültürel işbirliklerinin ancak ekonomik işbirliği harcıyla güçlendiğinde kalıcı ve stratejik hale geldiğini çok iyi biliyor. İyi haber şu ki, bu gelecek 5 yılda Türkiye’nin ortaya koymak istediği ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın konuşmasına yansıyan ‘Sözlerimizi somut eserlere dönüştürelim’ sözü ile aynı rotaya çıkıp, belli hedefte çakışıyor. Ben, Mirziyoyev’in Türk Yatırım Fonu ve diğer uluslar arası fonlarla karşılanacak 100 büyük yatırım sözünün de, ‘Ortak Kart-Mübarak Turizm’ ve ‘Ortak Sözcük Sözlüğü’ projesinin de Ankara’da memnuniyetle karşılandığını gözlemledim. Türkiye’nin dönem başkanlığında bu projelerin hayata geçirilmek için ele alınacağını öngörüyorum.”
Muhammed Ruzubay Kimdir?
Kırgız asıllı Türk gazeteci ve araştırmacı-yazar olan Muhammed Ruzubay, 32 yıldır Türk devletleri üzerine çalışmalar yürütüyor. Özbekistan’dan “Altın Kalem”, Kazakistan’dan “Elbaşı” ve Kırgızistan’dan “Üstün Hizmet” madalyalarına layık görülen Ruzubay’ın bugüne kadar Türk dünyası üzerine kaleme aldığı haber, röportaj ve makale sayısı 3000’i aştı.
