YALOVA / TEKHA
25 Nisan, bilim dünyasında insanlık tarihini kökten değiştiren en önemli keşiflerden birinin yıl dönümü olarak öne çıkıyor. Bundan tam 73 yıl önce James Watson ve Francis Crick’in DNA’nın çift sarmallı yapısını ortaya koyduğu makale yayımlandı. Bu tarih, bugün tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de “Dünya DNA Günü” olarak anılıyor. Bu özel gün, yalnızca bir bilimsel keşfi değil, aynı zamanda insanın kendi biyolojik kaderini anlama ve yönetme gücünü de simgeliyor.
Yalova Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Nergis Akbaş, DNA’nın modern tıptaki yerini ve bireylerin genetik yapıları üzerindeki etkisini değerlendirdi. Akbaş, genetik mirasın kesin bir son olmadığını, aksine doğru yaşam alışkanlıklarıyla yönlendirilebilen bir başlangıç olduğunu vurguladı.
Akbaş: Epigenetik Genlerin Yönetim Panelidir
DNA’yı devasa bir kütüphaneye benzeten Doç. Dr. Akbaş, epigenetiği ise bu kütüphanede hangi bilgilerin okunacağını belirleyen bir yönetim sistemi olarak tanımladı. Genetik kodun sabit olmasına rağmen, bu kodun nasıl ifade edileceğinin çevresel faktörlerle sürekli etkileşim halinde olduğunu belirten Akbaş, genetik yatkınlıkların kaçınılmaz bir kader anlamına gelmediğine dikkat çekti.
Akbaş, “Genetik bir eğilimle doğmuş olmak, o hastalığın mutlaka ortaya çıkacağı anlamına gelmez. Epigenetik mekanizmalar sayesinde seçimlerimizle genleri susturma veya aktive etme gücüne sahibiz. Bu süreçte kontrol büyük ölçüde bireyin elindedir” ifadelerini kullandı.
Akbaş: Genetik Potansiyel Doğru Yaşam Alışkanlıklarıyla Yönetilebilir
Bireylerin biyolojik geleceklerini şekillendirebileceğini belirten Akbaş, genetik sağlığı korumada etkili olan temel unsurları açıkladı.
Akbaş: Beslenme Genlere Mesaj Gönderir
Tüketilen her besinin genlere iletilen biyokimyasal bir mesaj olduğunu ifade eden Akbaş, doğal ve dengeli beslenmenin hücre içindeki koruyucu mekanizmaları güçlendirdiğini söyledi. İşlenmiş gıdaların ise kronik hastalıklarla ilişkili genetik süreçleri tetikleyebileceğini belirterek sağlıklı beslenmenin önemine vurgu yaptı.
Akbaş: Egzersiz Hücresel Düzeyde Etki Gösterir
Egzersizin yalnızca fiziksel görünüm için değil, genetik düzeyde de önemli etkiler oluşturduğunu dile getiren Akbaş, düzenli hareketin metabolizmayı hızlandıran ve hücresel yenilenmeyi destekleyen genleri olumlu yönde etkilediğini ifade etti.
Akbaş: Stres ve Çevresel Faktörler Genetik Yapıyı Etkiler
Modern yaşamın getirdiği kronik stres ve çevre kirliliğinin genler üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu belirten Akbaş, bu faktörlerin vücutta kalıcı biyokimyasal izler bırakabileceğini söyledi. Stres yönetimi ve sağlıklı çevre koşullarının genetik dengenin korunmasında kritik rol oynadığını vurguladı.
Akbaş: Geleceğiniz Hücrelerinizde Saklı
Toplumun genetik miras karşısında çaresiz olmadığını ifade eden Doç. Dr. Nergis Akbaş, DNA’nın bir yol haritası sunduğunu ancak bu yolun nasıl ilerleyeceğinin bireysel tercihlere bağlı olduğunu belirtti. Akbaş, “DNA’mız bize bir yol haritası çizer ancak o yolda nasıl ilerleyeceğimize dair kararlar bizim elimizdedir. Bugün attığınız her bilinçli adım, yarınki genetik sağlığımızın teminatıdır. Bilim, genetik kaderimizi iyileştirme şansı sunuyor ve bu şansı doğru kullanmak bizim sorumluluğumuzdadır” dedi.
Dünya DNA Günü kapsamında yapılan bu değerlendirmeler, sağlığın korunmasında genetik mirasın yanı sıra bireysel farkındalık ve yaşam tarzı seçimlerinin belirleyici olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
9926