2025 yılı Şubat ayında gerçekleştirilen bir araştırma, Türkiye genelinde ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin dijital cihaz kullanım alışkanlıklarını gözler önüne serdi. 17 büyükşehirdeki 3.230 öğrencinin katılımıyla yapılan araştırma, çocukların dijital dünyayla olan ilişkilerinde dikkat çeken eğilimleri ve olası riskleri ortaya koydu.
En Yaygın Kullanım: Ödev ve Araştırma
Araştırmaya göre öğrenciler dijital cihazları en çok eğitim amaçlı kullanıyor. Katılımcıların %15,2’si cihazları araştırma yapmak için, %13,9’u ise ödev yapmak için kullandığını belirtti. Ancak bu eğitsel kullanımın ardından %12,1 ile bilgisayar oyunu oynama geliyor.
Dijital Cihazdan Kopmakta Zorlanıyorlar
Araştırmanın en dikkat çekici verilerinden biri, öğrencilerin dijital cihazları bıraktıktan hemen sonra yeniden kullanma arzusu. Öğrencilerin %60’ı “her zaman” ya da “bazen” cihazlarını kapattıktan sonra tekrar erişim isteği duyduğunu ifade etti. %40,8’i ise cihazlarını bıraktıktan sonraki bir saat içinde tekrar kullanmak istiyor.
Cihazsız Bir Gün Geçirmek Zor
Öğrencilerin %64,3’ü, dijital cihazlar olmadan bir gün geçirmenin kendileri için zor olduğunu belirtti. Bu durum, küçük yaşta dijital bağımlılığın başladığını gösteriyor.
Sosyal Medya Günlük Rutine Girdi
Öğrencilerin %36,1’i sosyal medyayı hiç kullanmadığını belirtirken, geri kalan büyük çoğunluk aktif kullanıcı. %27,9’u günde 1 saatten az, %25,5’i 1-2 saat, %7,8’i ise 3-4 saat sosyal medyada vakit geçiriyor. %2,7’si ise günde 5 saat ve üzeri sosyal medya kullandığını ifade etti.
Fiziksel ve Duygusal Gelişime Etkileri: Mutsuzluk ve Yorgunluk Öne Çıkıyor
Araştırmaya göre dijital cihazların öğrencilerin gelişimi üzerinde olumsuz etkileri bulunuyor. Cihazlar ellerinden alındığında %64,6’sı mutsuzluk, %48,5’i ise öfke hissettiğini belirtti. Ayrıca %64,5’i dijital cihaz kullanımı sonrası yorgunluk yaşadığını söyledi. Uyku düzeni de olumsuz etkilenmiş durumda: %13,6’sı her zaman, %53,9’u ise bazen dijital ekran karşısında uyuyakaldığını belirtti.
Akranlarla Dijital Ortamda Sosyalleşme Tercih Ediliyor
Öğrencilerin %40,5’i akranlarıyla dijital ortamda “her zaman”, %45,9’u ise “bazen” vakit geçirdiğini söylüyor. Bu durum, fiziksel sosyal etkileşimlerin dijital ortama kaydığını gösteriyor.
Yemekte Bile Cihazdan Kopamıyorlar
Katılımcıların %64,2’si yemek yerken ya da başka işle meşgulken dijital cihaz kullandığını ifade etti. Bu alışkanlık, dikkat dağınıklığı ve yeme davranışlarında bozulmalara neden olabiliyor.
Uzmanlardan Uyarı: Önleyici Politikalar Geliştirilmeli
Araştırma sonuçları; dijital cihazların öğrencilerin psikososyal, bilişsel ve fiziksel gelişimleri üzerinde ciddi etkiler yarattığını ortaya koyuyor. Bu doğrultuda aile eğitimlerinin yaygınlaştırılması, bilinçli teknoloji kullanımını teşvik eden programların artırılması ve dijital farkındalık çalışmalarının çok paydaşlı iş birlikleriyle desteklenmesi öneriliyor.
163