ANKARA / TEKHA
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçe kanun teklifini ele almak üzere AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş başkanlığında mesaisine başladı. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Meclis yerleşkesine yerli otomobil Togg ile giriş yaptı. Kacır’a Bakan Yardımcıları Çetin Ali Dönmez, Oruç Baba İnan, Zekeriya Çoştu ve Muhammet Kasım Gönüllü de yine Togg araçlarıyla eşlik etti. Yeni Parti milletvekilleri toplantı salonunda ‘Sanayide ve teknolojide gerilemenin siyasi sorumlusu’ yazılı dövizler açtı. Bakan Kacır, komisyon salonunda sergilenen ASELSAN imzalı kalp-akciğer cihazı ile Türkiye’nin Ay misyonu için imal edilen uzay aracının maketini milletvekillerine anlattı.
Sanayi Üretimi Kesintisiz Büyüme Trendini Sürdürüyor
Komisyonda bütçe sunumunu gerçekleştiren Bakan Kacır, uluslararası iktisadi dengelerin ve tedarik hatlarının kırılgan bir süreçten geçtiğine dikkat çekti. Enerji ve hammadde krizlerine rağmen Türkiye ekonomisinin üretim gücünü koruduğunu vurgulayan Kacır, şu ifadeleri kullandı:
“Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde inşa ettiğimiz güçlü sanayi altyapısı, geliştirdiğimiz teknolojik kabiliyet ve çeşitlendirdiğimiz ihracat kapasitesi, ülkemizin küresel sınamalara karşı dayanıklılığını artırdı. 24 çeyrektir kesintisiz sürdürdüğümüz büyümede yatırımların ve verimlilik artışının belirleyici rol oynaması, üretimi esas alan kalkınma politikalarımızın sonucudur. İmalat sanayi katma değerimiz, son bir yılda yüzde 9,7 artarak 259 milyar dolara yükseldi. 2026 yılı için öngörülen 3,3 puan büyümeye 1,2 puanlık katkının Toplam Faktör Verimliliği artışından kaynaklanmasını bekliyoruz. Küresel tedarik zincirlerinde büyük kırılmaların yaşandığı pandemiden bu yana imalat sanayi üretimimiz düşük teknolojide yüzde 9,6, orta-düşük teknolojide yüzde 27,7, orta-yüksek teknolojide yüzde 47,9, yüksek teknolojide ise yüzde 87,5 arttı. Ticari araç, otobüs, beyaz eşya, güneş paneli, çelik, ferrokrom, ahşap levha ve çimento üretiminde Avrupa’da lideriz. Alüminyum, seramik, plastik mamul, motorlu taşıt ve rüzgar türbinlerinde Avrupa’nın önde gelen üreticileri arasındayız. Yılda 283,7 milyar dolar ihracatla rekor kırdık. Yüksek ve orta-yüksek teknolojili ihracatın payı yüzde 44,2 ile şimdiye kadarki en yüksek seviyeye ulaştı”
Ar-Ge Harcamaları Ve Yüksek Teknoloji Teşvikleri Hız Kazandı
2002 senesinde 1,2 milyar dolar düzeyinde bulunan kapsamlı Ar-Ge yatırımlarını 24,8 milyar dolara ulaştırdıklarını dile getiren Bakan Kacır, harcamaların 45 katlık ivmeyle 16,1 milyar dolara çıktığını belirtti. Kacır, yatırımların detaylarına ilişkin şunları söyledi:
“Desteklediğimiz bin 362 Ar-Ge ve 348 Tasarım Merkezinde 56 bin 947 fikri mülkiyet tescillendi. Ar-Ge teşviklerimizden yararlanan proje sayısı 247 bine erişti. Ar-Ge faaliyetlerine vergi teşviğimiz 2025’te yüzde 59,5 artışla 169 milyar lirayı aştı. Türkiye’yi yüksek teknoloji yatırımları için cazibe merkezi haline getirdik. Devlet teşviklerinden yararlanan imalat sanayi yatırımlarında yüksek ve orta-yüksek teknolojili sektörlerin payı 2002’de yüzde 19 iken bu yıl yüzde 47’ye erişti. HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programıyla ülkemize ileri teknolojide kazanımlar sağlayacak yatırımlara etkin teşvikler sunuyoruz. Batarya, elektrikli araç, güneş hücresi, rüzgar türbinleri, çip, savunma teknolojileri, veri merkezleri, yapay zeka, endüstriyel robotik üretimine ve büyük ölçekli Ar-Ge merkezi kurulumuna yönelik çağrılarımızla Türkiye’nin ileri teknoloji üretim gücünü yükseltiyoruz”
Togg’un Yeni Modeli T6X İçin 2027 Hedefi
Yatırım tutarı 613 milyar lirayı aşan teşvikli 168 projeyi hayata geçirdiklerini, Teknoloji Hamlesi Programı vasıtasıyla da 192 milyar liralık 213 projeye kaynak aktardıklarını bildiren Kacır, elektrikli mobilite ve yerli yazılım çalışmalarına ilişkin şu bilgileri aktardı:
“Son bir yılda 55 bin, bugüne kadar 130 binden fazla Togg yollara çıktı. 2027 yılında T6X modelinin üretime başlamasıyla Togg’un kullanıcı kitlesinin daha da genişlemesini hedefliyoruz. Sunduğumuz desteklerle ülke genelinde elektrikli araç şarj bağlantısı sayısını 48 bin 900’e ulaştırdık. Kalp-akciğer makinesinden yapay zeka destekli yoğun bakım monitörüne, saatte 250 kilometre hıza sahip elektrikli trenden Seviye 4 otonom otobüse, endüstriyel robottan sivil helikoptere artık her alanda teknoloji üreten bir ülkeyiz. Rekabet Öncesi İş Birliği Programımızla Ar-Ge ekosistemimizin kabiliyetlerini ortak hedeflerde buluşturuyoruz. Beyaz eşya ve otomotive yönelik özgün mikrodenetleyici, izolasyon çipi ve sürücü çiplerinin tasarımını yerlileştirdik. Yakın yörünge uydularında yer gözlem ve uzaktan algılama uygulamaları geliştiriyoruz. Yapay zeka destekli yerli navigasyon uygulamamızı önümüzdeki yıl hayata geçireceğiz”
Kuantum Bilgisayar Ve Yapay Zeka Eylem Planı Devrede
Bilimsel yayın sıralamasında Türkiye’nin 2002’deki 22’nci sıradan dünyada 13’üncü basamağa tırmandığını hatırlatan Bakan Kacır, ulusal dijitalleşme adımlarına dair şu açıklamayı yaptı:
“Türkiye yapay zekada öncü ülkeler arasında yerini alıyor. Ulusal süper bilgisayar altyapımızdaki yüksek hesaplama kapasitesinden bugüne dek 9 bin araştırmacımız yararlandı. 54 kübit işlemci gücüne sahip kuantum bilgisayarımızı 2027 yılında devreye alacağız. Dijital Avrupa EuroHPC Ortak Girişimiyle araştırmacılarımız ve girişimlerimiz, Avrupa’nın önde gelen süper bilgisayarlarında 100 milyon dolar değerinde hesaplama kapasitesinden ücretsiz faydalandı. Eğitim ve yarışma programlarımızla şimdiye dek 82 bin üniversite öğrencisine yapay zeka yetkinlikleri kazandırdık. Teknogirişimlerin yapay zeka araçlarına erişimi için 5 milyon liraya kadar faizsiz finansman sunuyoruz. 2026-2030 Türkiye Yapay Zeka Eylem Planımızı açıkladık. 2 yılda en az 5 milyon vatandaşımıza yapay zeka okuryazarlığı eğitimi vereceğiz. 10 bin ileri düzey yapay zeka uzmanı ve 100 bin yapay zeka uygulama profesyoneli yetiştireceğiz. En az 2 bin kamu veri setini Ulusal Veri Kütüphanesi’nde erişime açacağız. Veri merkezlerimizin toplam kurulu gücünü en az 1 gigavata ulaştıracağız. Veri merkezi ve bulut bilişim altyapılarında en az 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımının gerçekleşmesini sağlayacağız”
Savunma Ve Havacılık İhracatında 10 Milyar Dolar Barajı Aşıldı
Sektörde faaliyet gösteren 4 bini aşkın şirket ve 100 bini aşkın personelle küresel bir güce dönüştüklerini kaydeden Bakan Kacır, savunma alanındaki kazanımları şöyle özetledi:
“Savunma sanayisinde devrim yaptık. 2002’de 248 milyon dolar olan savunma ve havacılık ihracatımız geçtiğimiz yıl 10 milyar doları aştı. 2002 yılından bugüne savunma sanayisinde bin 203 yatırım için teşvik belgesi düzenledik. 668 milyar lira sabit yatırımın önünü açtık. 28 bin çalışanın istihdam edildiği 80 Ar-Ge ve Tasarım Merkezi’ne 2025 yılında 71 milyar lira destek sağladık. Teknoparklarımızda savunma sanayisinde 352 firmamız, 7 bin 350 araştırmacıyla teknoloji geliştirmeye devam ediyor. 2002’den bu yana, TÜBİTAK burs ve destek programlarıyla 2 bin 283 savunma sanayi projesine ve 4 bin 449 bilim insanı ile gencimize 65 milyar lira katkı sunduk”
Milli Uzay Programı İle Ay Misyonuna Geri Sayım
Somali’de inşası süren tesisle uzaya bağımsız erişim imkanının güçleneceğini duyuran Bakan Kacır, uydu projeleri ve uzay hedefleri hakkında şu değerlendirmeyi paylaştı:
“Uzay teknolojilerinde 20 Ar-Ge merkezinde ve teknoparklarımızdaki 310 girişimde 24 bini aşkın araştırmacının istihdamını destekliyoruz. Milli Uzay Programı ile birlikte uzay ve havacılık alanında 40 binden fazla bilim insanı, araştırmacı ve gencimizin yer aldığı projelere katkı sunduk. Uydularımızı kendi roketlerimizle uzaya fırlatmaya hazırlanıyoruz. Somali’de inşasını sürdürdüğümüz uzay limanı ile Türkiye’nin uzaya bağımsız erişiminin önünü açacak, küresel uzay ekonomisinden daha fazla pay alacağız. Uydulardaki bilgi birikimimizi değerlendirerek Ay uzay aracımızı yüzde 87 yerlilikle ürettik. Görev süresince güneş rüzgarlarının Ay yüzeyiyle etkileşimini, Ay yüzeyindeki suyun oluşum mekanizmalarını, Ay’ın manyetik alanlarını ve yüzeyin ısıl özelliklerini inceleyecek aracımızı 2027’nin ilk aylarında uzaya gönderecek, Ay yörüngesine ve nihayetinde Ay’a ulaştıracağız. Kendi Ay görevini gerçekleştiren 9’uncu ülke olacağız. Geniş alanları görüntüleme ve aynı bölgeden sık aralıklarla veri toplama kabiliyetine sahip yer gözlem uydu takımımızın üyeleri İMECE-2’yi 2027’de, İMECE-3’ü 2028’de uzaya göndereceğiz. Yüksek hızlı veri iletim kapasitesi ve esnek kapsama özelliklerine sahip TÜRKSAT 7A uydumuzun çalışmalarına başladık. Milli Uzay Programımızın hedeflerinden Bölgesel Konumlama ve Zamanlama Sisteminin ihtiyaç duyduğu yüksek hassasiyetli zaman ve frekans altyapısını sağlayacak rubidyum tabanlı yerli atomik saatimizi uzaya gönderdik”
Bakan Kacır, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçe büyüklüğünün 368 milyar 669 milyon 202 bin lira olarak belirlendiğini sözlerine ekledi.
