İzmir’in Bergama ilçesinde, karabatak dericilik geleneğinin ve parşömen üretiminin Türkiye’deki son büyük ustalarından, UNESCO “Yaşayan İnsan Hazinesi” unvanına sahip İsmail Araç, 93 yaşında hayata gözlerini yumdu. Büyük ustanın vefatı, ailesini, sevenlerini ve kültür-sanat camiasını derinden sarstı.
Yaşlılığa bağlı sağlık sorunları ve solunum yetmezliği nedeniyle evinde yaşamını yitiren İsmail Araç için Bergama Yeni Cami’de öğle vakti cenaze töreni düzenlendi. Kılınan cenaze namazının ardından Araç’ın cenazesi, dualar eşliğinde Bergama Mezarlığı’nda toprağa verildi.
71 Yıl Boyunca Tarihi Mirası Yaşattı
İnsanlık tarihinin en önemli kültürel miraslarından biri kabul edilen parşömenin son büyük temsilcisi İsmail Araç, 1933 yılında Bergama’da doğdu. Meslek hayatına 1953 yılında Tabakçılar Köprüsü altında başlayan Araç, ağır fiziksel emek gerektiren dericilik zanaatını tam 71 yıl boyunca aralıksız sürdürdü.
Geleneksel Türk el sanatlarının korunması ve yaşatılmasına sunduğu benzersiz katkılar dolayısıyla Araç, 2017 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından “Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı” ilan edildi. Usta sanatçı, 2021 yılında ise UNESCO’nun prestijli “Yaşayan İnsan Hazinesi” unvanına layık görüldü.
Dünyada Geleneksel Yöntemle Üreten Son İsimlerdendi
Bergama Krallığı döneminde M.Ö. 2. yüzyılda geliştirilen yazı malzemesi parşömeni, Antik Çağ’daki gibi hiçbir kimyasal madde kullanmadan, tamamen geleneksel ve doğal yöntemlerle işleyen dünyadaki son ustalardan biriydi. Oğlak ve keçi derilerini özel işlemlerden geçirerek yazı yazılabilir hale getiren Araç’ın, özellikle “kavaleto” adı verilen geleneksel bıçaklarla sergilediği işçilik, yerli ve yabancı araştırmacıların, akademisyenlerin büyük ilgisini çekiyordu.
Hayalini Gerçekleştirdi: Sanatını Çıraklarına Devretti
Ömrünü adadığı mesleğinin kendisinden sonra da devam etmesini vizyon edinen İsmail Araç, yaşamının son döneminde bu büyük hayalini gerçeğe dönüştürdü. Yetiştirdiği öğrencileri Demet Sağlam Tokbay ve Nesrin Ermiş Pavlis’e geleneksel parşömen sanatının tüm inceliklerini aktaran usta, düzenlenen “peştemal kuşatma” töreniyle çıraklarına ustalık icazeti vererek asırlık mirası gelecek kuşaklara güvenle emanet etti.
